Fale upałów stanowią jedno z najpoważniejszych zagrożeń pogodowych dla zdrowia publicznego. Długotrwałe utrzymywanie się wysokich temperatur może prowadzić do odwodnienia, wyczerpania cieplnego, udaru cieplnego, pogorszenia stanu zdrowia dzieci, osób starszych i przewlekle chorych, zwiększonej liczby pożarów oraz przeciążenia infrastruktury energetycznej i wodociągowej.
Upał jest wtedy, gdy temperatura powietrza przy powierzchni ziemi przekracza 30 st. C. W ciągu dnia, najwyższa temperatura występuje pomiędzy godziną 15 a 18, a nie jak się powszechnie sądzi – w południe, za największe promieniowanie UV notowane jest w godzinach 12.00-13.00.
Jego objawy to: zmęczenie, silne bóle i zawroty głowy, nudności, gorączka, szum w uszach, drgawki, wzrost temperatury ciała zagrażający życiu, większa częstotliwość bicia serca i oddechu.
Upał wpływa również na układ nerwowy człowieka. Wysokie temperatury mogą powodować ospałość, zdenerwowanie, a także wpływają na poziom koncentracji i efektywność pracy – musisz o tym pamiętać, np. prowadząc samochód.
Jeśli odczuwasz zawroty głowy, osłabienie, niepokój lub dotkliwe pragnienie i ból głowy zadzwoń pod numer alarmowy (tel. 112). Jeśli to możliwe przenieś się w chłodne miejsce.
Jeżeli przyjmujesz leki, bądź w stałym kontakcie z lekarzem, aby sprawdzić jaki mają wpływ na termoregulację i równowagę wodno-elektrolitową.
Upał jest szczególnie niebezpieczny dla osób starszych i dzieci. Trzeba również zadbać o zwierzęta, gdyż wysoka temperatura także u nich może prowadzić do przegrzania organizmu. Pamiętaj, zwierzęta stałocieplne, które nie mają gruczołów potowych, regulują ciepłotę ciała innymi sposobami, np. psy wykorzystują odparowywanie śliny z jęzora podczas dyszenia. Dlatego pozostawiając psa w samochodzie na słońcu narażasz go na śmierć.
źródło: Ministerstwo Zdrowia
Zalecenia i rekomendacje w zakresie przeciwdziałania skutkom upałów:
1. Bezpieczeństwo dzieci i młodzieży:
- Zapewnienie odpowiednich warunków transportu dzieci oraz miejsc ich pobytu podczas wypoczynku letniego.
- Maksymalne skracanie czasu trwania wydarzeń odbywających się na otwartej przestrzeni.
- Organizowanie wydarzeń w pomieszczeniach klimatyzowanych lub miejscach zacienionych.
- Zapewnienie uczestnikom stałego dostępu do wody pitnej.
- Zapewnienie zabezpieczenia medycznego.
- Informowanie mieszkańców o zagrożeniach związanych z pozostawianiem dzieci w zamkniętych pojazdach.
2. Ochrona osób szczególnie narażonych:
- Zwrócenie szczególnej uwagi na osoby starsze, samotne, przewlekle chore,
w kryzysie bezdomności oraz osoby z niepełnosprawnościami.
- Monitorowanie sytuacji osób wymagających wsparcia oraz udzielanie niezbędnej pomocy.
- Zaangażowanie organizacji pozarządowych do wsparcia osób szczególnie wrażliwych.
- Zapewnienie dostępu do wody pitnej i chłodnych pomieszczeń.
3. Bezpieczeństwo zwierząt:
- Informowanie mieszkańców o zagrożeniach związanych z pozostawianiem zwierząt w zamkniętych pojazdach.
- Zapewnienie dostępu do wody dla zwierząt domowych i wolno żyjących,
w szczególności w przestrzeni publicznej.
- Zapewnienie zwierzętom domowym i hodowlanym zacienionych
i przewiewnych miejsc.
4. Organizacja miejsc schronienia przed upałem:
- Organizowanie i udostępnianie „miejsc chłodu” w budynkach użyteczności publicznej lub innych odpowiednich obiektach.
- Uruchamianie kurtyn wodnych lub dysz mgłowych w miejscach o dużym natężeniu ruchu pieszych.
- Tworzenie dodatkowych punktów dostępu do wody pitnej.
- Opracowanie mapy dostępnych miejsc chłodu, kurtyn wodnych i punktów poboru wody oraz przekazywanie mieszkańcom informacji o ich lokalizacji.
5. Infrastruktura i zaopatrzenie:
- Kontrola stanu sieci energetycznych i instalacji elektrycznych przez administratorów budynków.
- Racjonalizacja zużycia energii elektrycznej w związku ze zwiększonym obciążeniem systemów klimatyzacyjnych.
- Zapewnienie sprawności urządzeń klimatyzacyjnych w środkach transportu zbiorowego.
- Ograniczanie zużycia wody w okresach największego zapotrzebowania.
- Zalecanie podlewania terenów zielonych w godzinach porannych lub nocnych.
- Zalecenie monitorowania stanu i prawidłowości funkcjonowania instalacji fotowoltaicznych.
- Monitorowanie jakości wody.
6. Bezpieczeństwo imprez masowych i zgromadzeń:
- Zapewnienie uczestnikom imprez masowych i zgromadzeń:
- dostępu do wody pitnej,
- miejsc zacienionych,
- odpowiedniego zabezpieczenia medycznego.
- Ograniczanie sprzedaży i spożycia alkoholu podczas wydarzeń odbywających się w warunkach wysokiej temperatury.
- Analiza możliwości ograniczenia, przełożenia lub odwołania wydarzeń
w przypadku wystąpienia ekstremalnych temperatur.
7. Ochrona pracowników:
- Stosowanie środków ochrony pracowników wykonujących pracę w wysokich temperaturach, w tym wykonywanie cyklicznych pomiarów temperatury
w miejscu pracy, skracanie czasu pracy, wprowadzenie rotacji pracowników na stanowiskach oraz zapewnienie napojów.
- Stosowanie aktualnych zaleceń Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dotyczących ochrony pracowników przed wysokimi temperaturami.
- Dostosowywanie organizacji pracy do warunków atmosferycznych,
w szczególności w przypadku prac wykonywanych na otwartej przestrzeni.
- Stosowanie się do zaleceń Państwowej Inspekcji Pracy w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa pracy pt. „Praca w wysokich i niskich temperaturach”.
- Zalecenia dla pracodawców w Poradniku „Dobry klimat w pracy” www.gov.pl/rodzina.
8. Bezpieczeństwo na terenach rekreacyjnych:
- Zwiększenie aktywności organów kontrolnych nad niestrzeżonymi akwenami
i miejscami gdzie obowiązuje zakaz kąpieli.
- Zwiększenie liczby ratowników wodnych na kąpieliskach i w miejscach wykorzystywanych do kąpieli.
- Intensyfikacja działań informacyjnych dotyczących bezpiecznego korzystania
z akwenów.
9. Ochrona przeciwpożarowa:
- Zwiększenie monitoringu zagrożenia pożarowego.
- Wprowadzenie adekwatnych ograniczeń w dostępie do lasów
w przypadku wysokiego lub ekstremalnego zagrożenia pożarowego, zgodnie
z obowiązującymi przepisami.
- Prowadzenie kampanii informacyjnych dotyczących zakazu używania otwartego ognia na terenach leśnych i przyległych oraz terenach uprawnych.
10. Informowanie mieszkańców:
- Regularne przekazywanie ostrzeżeń meteorologicznych oraz zaleceń dotyczących postępowania podczas upałów.
- Wykorzystywanie wszystkich dostępnych kanałów komunikacji, w tym stron internetowych, mediów społecznościowych, systemów powiadamiania SMS oraz lokalnych środków przekazu.
- Informowanie o lokalizacji miejsc chłodu, punktów dostępu do wody oraz dostępnych formach pomocy dla osób szczególnie narażonych.